21e eeuwse vaardigheden: het “wat”!

4737cc15235d6c0d09f2079e2692e007Zoals aangegeven in mijn vorige blog gebruik ik de relatief rustige periode van de zomervakantie om in een drieluik stil te staan bij het waarom, het wat en het hoe van de 21e eeuwse vaardigheden. Een thema dat gelukkig in steeds meer onderwijsinstellingen op de agenda staat. In mijn vorige bijdrage heb ik stil gestaan bij het “waarom”. In deel twee van het drieluik ga ik in op het “wat”.

 

Veel verschillende modellen

Zoals met zoveel begrippen bestaat er ook voor de 21e eeuwse vaardigheden geen eenduidige definitie van wat dit is. Er zijn in de loop der jaren meerdere modellen ontwikkeld. Joke Voogt en Natalie Pareja Roblin van de Universiteit Twente die onderzoek hebben gedaan naar de verschillende internationale modellen noemen de volgende: Partnership for 21st century skills (P21), EnGauge, Assesment and Teaching of 21st century skills (ATCS),  national Educational Technology Standards (NETS/ISTE) en National Assesment for Educational Progress (NAEP).

Hoewel er volgens Voogt en Roblin ogenschijnlijk allerlei verschillen zijn tussen deze verschillende modellen, hebben zij uiteindelijk een aantal grote gemeenschappelijke delers kunnen identificeren. Vaardigheden die in alle modellen naar voren komen als relevant, zo stellen Voogt en Roblin, zijn samenwerking, communicatie, ICT geletterdheid en sociale en/of culturele vaardigheden (inclusief Burgerschap). Daarnaast worden in vrijwel alle modellen creativiteit, kritisch denken en probleemoplossend vermogen als vaardigheden van de 21e eeuw benoemd.

 

Model kennisnet

De resultaten van het onderzoek van Voogt en Roblin zijn verwerkt in een model zoals dat door Kennisnet gehanteerd wordt. Dit model is hieronder grafisch weergegeven. In het model zijn de door Voogt en Roblin geïdentificeerde vaardigheden gepositioneerd als aanvulling op de basisvaardigheden rekenen, taal en overige kernvakken. De inhoud van de kernvakken is bekend. Maar wat wordt er nu precies bedoeld met de begrippen samenwerking, communicatie, ICT geletterdheid, sociale en/of culturele vaardigheden, creativiteit, kritisch denken en probleemoplossend vermogen? Kennisnet hanteert de volgende definities:

model kennisnet

 

Samenwerking

Samenwerken betekent dat je in staat bent gezamenlijk een doel te halen, elkaar aanvult, inspireert en ondersteunt. Wat hiervoor nodig is: verschillende rollen en talenten in de groep (h)erkennen (1+1=3), hulp kunnen vragen en ontvangen, gezamenlijke verantwoordelijkheid en individuele aansprakelijkheid, positieve open houding, flexibel zijn, je kunnen aanpassen, lief zijn.

Communicatie

Communiceren is het effectief en efficiënt overbrengen en ontvangen van een boodschap. Wat hiervoor nodig is: op verschillende manieren, doelgericht informatie met anderen uitwisselen, luisteren, de kern van een boodschap herkennen, effectief verwoorden, duidelijk zijn, ruis voorkomen, zichtbaar en vindbaar zijn, lef hebben, laten zien wie je bent.

ICT geletterdheid

Betreft vaardigheden voor het effectief en efficiënt gebruik van technologie. Daarbij komen ‘technologische geletterdheid’ en ‘informatievaardigheden’ samen. Wat hiervoor nodig is: kunnen analyseren en selecteren van gepaste media- en ict-bronnen, begrijpen hoe in de maatschappij door middel van huidige technologie gecommuniceerd wordt.

Sociale en culturele vaardigheden

Betreft het vermogen om om met mensen van verschillende etnische, sociale, organisatorische en politieke achtergrond effectief samen te leren, werken en te leven. Wat hiervoor nodig is: respect voor en kennis van algemene (en cultureel specifieke) omgangsnormen, (h)erkennen, respecteren en benutten van diverse standpunten waardoor samenwerking mogelijk is, open mind, willen ontdekken, van elkaar willen leren.

Creativiteit

Betreft het vermogen om nieuwe ideeën, benaderingen, oplossingsstrategieën en inzichten buiten de gebaande paden te creëren en te optimaliseren. Wat hiervoor nodig is: effectief en efficiënt technieken kunnen toepassen voor idee-creatie, out of the box denken, iets nieuws bedenken, toegepaste verbeeldingskracht, samenhang zien tussen dingen die anderen onmogelijk zien, buiten gebaande paden, los durven laten van het bekende, expres iets anders doen, vindingrijkheid, nieuwsgierigheid, onderzoekende houding, anders durven zijn, samenwerken, iemand anders ogen gebruiken.

Kritisch denken

Betreft het vermogen om onafhankelijk van anderen een eigen visie of onderbouwde mening te formuleren. Wat hiervoor nodig is: het cognitieve proces van analyseren, vergelijken, concluderen, interpreteren, evalueren, synthetiseren, bewust worden van eigen handelen, zelfreflectie, kritisch naar jezelf kijken, eigen visie, onderbouwde eigen mening kunnen formuleren, onafhankelijkheid.

Probleemoplossend vermogen

Betreft het vermogen om te (h)erkennen dat problemen bestaan en tot een plan van actie kunnen komen om deze op te lossen. Wat hiervoor nodig is: vraagstukken signaleren, analyseren en definiëren, nieuwe oplossingsstrategieën genereren en selecteren, creativiteit, out of the box denken, doorzettingsvermogen, volharden, samenwerken, bundelen van krachten, pro activiteit, evaluatie en reflectie.

 

Wat!?

Al met al een indrukwekkende lijst. We vragen op die manier nogal wat van onze kinderen, ook al zie ik hier en daar wel wat overlap in gebruikte termen. Als ze allemaal aan al deze criteria zouden moeten voldoen, zouden alle leerlingen straks een academische graad moeten hebben. Is dat echt de bedoeling?

Ik denk dat ook hier geldt dat je een walvis niet moet willen leren vliegen. Wel denk ik dat het onze opdracht is in aansluiting op de talenten van de leerlingen zoveel mogelijk van de genoemde vaardigheden te ontwikkelen en kinderen op die manier voor te bereiden op de toekomst. Daarbij moeten zij minimaal in staat zijn om op een goede manier met de moderne communicatiemiddelen te werken. ICT geletterdheid of mediawijsheid is zodoende een vaardigheid waar m.i. ieder kind over moet beschikken. Misschien iets om mee te beginnen. Maar nu loop ik vooruit op deel 3 uit het drieluik ….

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *