Moeten we ons zorgen maken over het concentratievermogen van onze kinderen?

concentratie 2Net voor de vakantie stuitte ik op het boek “Stratosphere” van Michael Fullan dat volgens de subtitel ingaat op de verbindende kracht van technologie, pedagogie en veranderkunde. Een vraagstuk dat hyper-actueel is in het onderwijs. Ik besloot dan ook deze vakantie niet te beginnen met een thriller van Nicci French, maar met vakliteratuur. Helaas: ik ben niet verder gekomen dan hoofdstuk 4 (nog 2 te gaan). Was ik dan zo toe aan vakantie? Of ben ik als IT-management consultant slachtoffer van wat sommigen de “dark side of IT” noemen?

 

The dark side

Wat is dan die dark side? Fullan heeft hoofdstuk 2 van zijn boek geweid aan de kracht en het gevaar van IT. Volgens Fullan schuilt het gevaar van IT er allereerst in dat wij denken waardenvrij en met open mind te kunnen werken met internet, terwijl wij ondertussen ongemerkt en ongewild beïnvloed kunnen worden door anderen en door het gebruik van de informatie die over ons leven verzameld wordt (vaak zonder dat wij het weten). Daarnaast wijst hij op de gevaren van online-pesten waar kinderen mee geconfronteerd worden. Ten slotte refereert Fullan aan diverse onderzoeken en publicaties die veronderstellen dat technologie en de continue beschikbaarheid van informatie ons brein en de werking ervan direct en negatief beïnvloedt. Technologie, zo is de stelling van Nicholas Carr en anderen, kan ons vermogen om ons te concentreren op andere taken (zoals het lezen van een boek) verminderen.

We kunnen denk ik allemaal wel voorbeelden bedenken bij voorgaande. Toen ik deze week op Buienradar keek werd ik bijvoorbeeld overstelpt met reclame voor bikini’s. Blijkbaar had mijn vrouw of dochter in een onbewaakt ogenblik mijn laptop weer gebruikt om een nieuwe uit te zoeken (te vaak van de glijbaan gegaan?). En ook ik betrap me er regelmatig op dat ik weer een uur van het één naar het ander heb zitten klikken. Waarna ik wederom overstelpt wordt met allerlei reclames. Om tenslotte tijdens mijn vakantie te constateren dat het mij niet meer lukt om me te focussen op het lezen van een boek. Beïnvloeding, afleiding en concentratieverlies alom.

 

Hoe moet het dan met onze kinderen?

Voorgaande roept de vraag op hoe het dan moet met onze kinderen/kleinkinderen. IT is voor hen een vanzelfsprekendheid. In vrijwel alle gezinnen zijn er meerdere PC’s, laptops, tablets en/of smartphones aanwezig. Ook wij zijn thuis genoodzaakt om met de kinderen afspraken te maken over het gebruik van de smartphone en tablet aan tafel. Wat betekent dit voor hun concentratievermogen en hun vermogen om zich in zaken te verdiepen? En wat als IT ook nog eens intensief ingezet gaat worden in het onderwijs? De roep om meer gebruik te maken van IT in het onderwijsproces om zodoende beter aan te sluiten op de belevingswereld van kinderen wordt immers steeds luider. Zou het onderwijs juist niet tegenwicht moeten bieden aan de ontwikkelingen thuis om er zodoende voor te zorgen dat kinderen zich kunnen concentreren en in staat zijn zich in zaken te verdiepen?

 

Also look on the bright side of ITconcentratie 1

Ik ken schooldirecties die inderdaad vinden dat zij tegenwicht moeten bieden tegen de maatschappelijke trend van alom tegenwoordige IT. Zij weren IT uit hun school. Waarmee ze naar mijn mening voorbij gaan aan de vele voordelen van IT. De mogelijkheden die het biedt om het onderwijs te verrijken middels beeldmateriaal en het de school binnen halen van de buitenwereld, de mogelijkheden die het biedt om de kwaliteit te verbeteren middels differentiatie, de mogelijkheden die het biedt om kinderen 21st century skills bij te brengen, de mogelijkheden die het biedt om de efficiëntie te verbeteren.

Misschien dat kinderen zich inderdaad minder goed kunnen concentreren wanneer zij ook op school meer met IT gaan werken. Wie zal het zeggen. Nicholas Carr stelt in zijn boek “The Shallows: What the Internet Is Doing to Our Brains” de vraag hoe erg het eigenlijk is dat ons concentratievermogen afneemt. Want onze manier van infomatieverwerving en -verwerking wordt nu eenmaal anders. En hoe erg is het dat je geen boeken meer leest? Hoe groot is die kans eigenlijk? Onze dochter van 13 is op alle denkbare sociale netwerken actief en loopt de hele dag met haar smartphone rond. Zij is de belangrijkste reden dat we de regel hebben ingesteld dat de smartphones niet aan tafel mogen worden gebruikt (we hebben overigens ook ingesteld dat we aan het einde van de maaltijd met z’n allen met behulp van een tablet de door de kinderen aan te dragen “vraag van de dag” met elkaar beantwoorden; hartstikke leerzaam voor iedereen en erg gezellig). Diezelfde dochter heeft in de vakantie 5 boeken gelezen, waaronder het boek van Nicci French dat ik in mijn koffer had gestopt. En ja, er was Wi-Fi op de campings waar wij stonden. De ene persoon zal dus ook wel gevoeliger zijn voor concentratieverlies dan de ander. En de één leest nu eenmaal liever dan de ander. Als ik mezelf zou vergelijken met onze oudste zoon, zou ik me waarschijnlijk minder zorgen maken over mijn concentratievermogen.

 

Regie is noodzakelijk

Over 20 jaar weten we meer. Laten we tot die tijd optimaal gebruik maken van de mogelijkheden die IT biedt. Ook in het onderwijs. oog voor de potentiële nadelen.  Dit kan door te zorgen voor een duidelijke regievoering. Iets waar ook Fullan voor pleit. Volgens mij gaat hij in zijn boek ook in op de manier waarop die regie vormgegeven kan worden. Ik beloof bij deze dan ook het boek z.s.m. verder uit te lezen en er in een volgende blog op terug te komen.

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *