Robot als leerkracht: een goed idee?

schoolbord robotDe impact die robotisering gaat hebben op de maatschappij houdt de gemoederen de laatste tijd flink bezig. Het begint langzamerhand door te dringen dat de gevolgen hiervan heel groot kunnen zijn. En natuurlijk zowel in positieve als negatieve zin. Zomaar even twee krantenkoppen: ‘Robotisering heeft ongekend potentieel’ en ‘Robotisering kost tot 3 miljoen banen’. Het zijn natuurlijk twee kanten van dezelfde medaille. Automatisering biedt altijd kansen en dat banen verdwijnen is nu eenmaal een gegeven. Dat is altijd al zo geweest en zal waarschijnlijk altijd zo blijven. Toen de trein en de auto hun intrede deden stonden de koetsiers ook niet te juichen.

Afgelopen vrijdag werd een hypermoderne terminal op de Tweede Maasvlakte feestelijk in gebruik genomen. Gigantische containerschepen worden daar middels eveneens gigantische kranen gelost en geladen. Er loopt nauwelijks nog een mens rond. Het gehele proces is bijna 100% geautomatiseerd en de mensen die er werken doen dat voornamelijk vanachter een beeldscherm. ‘Een dramatisch verlies van banen’ stellen de vakbonden en daar hebben ze een punt. Maar diezelfde discussie werd er ook gevoerd toen tientallen jaren geleden de containers hun opwachting maakte in het zeevervoer en daarmee de traditionele bulkvracht de nek omdraaide. Dat kostte pas een hoop banen. Hoewel het verlies van banen natuurlijk zuur is voor diegene die het betreft is dit wel een sector waarbij je dit verwacht. In menig distributiecentrum loopt nog nauwelijks een mens rond.

De datatypist(e), telefonist(e), receptionist(e): grotendeels verdwenen. Bij de orthodontiepraktijk van mijn kinderen zie ik dit in de praktijk. Bij binnenkomst melden ze zichzelf aan via een groot touchscreen en na afloop maken ze op datzelfde scherm een vervolgafspraak. En dit is nog maar het begin. Automatisering en robots rukken ook steeds verder op in sectoren waar je dat niet direct verwacht. Op Wall Street worden financiële adviseurs inmiddels vervangen door digitale versies. Scheelt natuurlijk ook mooi in de bonussen, maar dat terzijde. De zorgsector staat eveneens aan de vooravond van een grote omslag door vergaande robotisering. Over 10 jaar brengt een verpleegkundige geen medicijnen meer rond. Dat kan een robot echt veel beter. Maar gaat de robot ook het onderwijs veroveren? Een robot voor de klas?

Vorig jaar konden we al kennismaken met Charlie. Charlie kon ingezet worden in de klas om bijvoorbeeld een verdiepingsinstructie over een rekenonderwerp te geven. Op zich een prima ontwikkeling die past binnen steeds verder gedifferentieerd onderwijs. Maar daarmee is Charlie natuurlijk nog geen vervanger van de docent. Onderwijsfilosoof Gert Biesta stelt in zijn boek The Beautiful Risk of Education, dat onderwijs altijd drie doelen dient: kwalificatie, socialisatie en persoonsvorming. Op dat eerste doel, wat vooral draait om kennis en vaardigheden, kan de robot zeker een rol spelen. Maar op het vlak van socialisatie en persoonsvorming is diezelfde robot kansloos. Dus heeft de robot voor het onderwijs een ongekend potentieel of kost het massaal banen? Ik denk toch vooral het eerste. Ook al omdat we stiekem al steeds meer gebruik maken van digitale ‘assistentie’ in de klas. Denk aan software dat automatisch toetsen van de lesstof afneemt, waar nodig herhalingsoefeningen aanbiedt en vordering bijhoudt. En dat soort systemen wordt steeds ‘slimmer’ en zullen ongetwijfeld een grote plek krijgen in het onderwijs.

Dat robotisering banen kost is een feit. Maar daar komen ook banen voor terug. Robots moeten immers worden ontworpen en gebouwd en software dient te worden geprogrammeerd. Er zullen ook banen ontstaan waarvan we nu nog niet eens een vermoeden hebben. En ook dat is van alle tijden. Maar het tempo waarin dit zich nu voordoet is zo hoog dat we nauwelijks de tijd hebben om de voor- en nadelen van robotisering te doorgronden. Het lijkt ons gewoon te overkomen. De implicaties, voor de banenmarkt en samenleving, zullen echter gigantisch zijn. IT heeft al een ontwrichtend karakter en zet hele bedrijfsmodellen op z’n kop. Robotisering zal de hele samenleving op z’n kop zetten. Een enorme uitdaging waarin het onderwijs een cruciale rol zal (moeten) spelen. Met de hoofdrol voor de docent/leerkracht: want die blijft!

 

[jwplayer player=”1″ mediaid=”11139″]

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *