Worden we dom en ziek van digitalisering?

CON_Spitzer2_07.inddManfred Spitzer, een Duitse psychiater die constant wijst op de gevaren van digitalisering, heeft een nieuw boek uitgebracht: “Digiziek”. Waar hij in zijn eerste boek “Digitale dementie” stelde dat wij dom worden van digitalisering stelt hij in zijn nieuwe boek dat digitalisering slecht is voor ons hele lichaam. Moeten we stoppen met digitalisering van het onderwijs of gooien we dan het kind met het badwater weg?

 

Het verhaal van Manfred Spitzer

Ik baseer me voor dit gedeelte op een artikel dat recent in Vrij Nederland stond. Standpunt van Spitzer is dat computers ons weliswaar veel mentale inspanningen kunnen besparen, maar dat dit uiteindelijk negatieve bijwerkingen heeft voor ons brein. Met name bij kinderen en jonge adolescenten. Hun hersenen zijn immers nog niet ‘af’, en de capaciteiten die ze in aanleg hebben, worden volgens Spitzer niet ten volle ontwikkeld doordat ze te veel achter beeldschermen zitten. Dat zal volgens hem hoogstwaarschijnlijk schadelijk zijn voor hun welbevinden op hogere leeftijd.

Volgens Spitzer is uit onderzoek gebleken dat jongeren sinds de komst van de smartphone gemiddeld 7-8 uur per dag achter een beeldscherm zitten. Volgens hem en andere onderzoekers kan dit behalve tot cognitieve beperkingen ook leiden tot verhoogde bloeddruk, diabetes, obesitas, verslavingsgedrag, slapeloosheid, concentratiestoornissen, sociaal isolement en stress (wat weer leidt tot verminderde weerstand). Spitzer stelt zich te baseren op in totaal ca. 1000 wetenschappelijk verantwoorde onderzoeken. Volgens hem staan hier tegenover alleen de marketingverhalen van de Googles, Microsofts en Apples die wijzen op de positieve effecten van digitalisering. Volgens hem zijn er geen wetenschappelijk verantwoorde artikelen die duiden op positieve effecten van digitalisering.

Volgens Spitzer is aangetoond dat kinderen veel beter leren door te schrijven en boeken op papier te lezen en samen te vatten. Op scholen in China waar kinderen leerden typen in plaats van schrijven zijn volgens Spitzer de leerresultaten dramatisch terug gelopen en kon 50% van de kinderen in groep 5 nog niet goed lezen.

 

Stoppen met digitalisering?

Spitzer is niet volledig tegen digitalisering. Zelf maakt hij ook dagelijks gebruik van digitale middelen. Kunst is volgens hem om niet te overdrijven. Alles met mate. Dat wil zeggen: voor volwassenen. Hele jonge kinderen zouden volgens Spitzer überhaubt niet op een iPad of iets dergelijks moeten spelen. En als je geen Playstation voor je kinderen koopt, zo stelt hij, hoef je ze ook niet te verbieden er op te spelen.

iPad-scholen is hij geen voorstander van, zo wordt duidelijk in het onderzoek. Ik las trouwens afgelopen weekeinde dat die het op dit moment moeilijk hebben. Maar waar de grens precies ligt voor wat betreft de toepassing van ICT in het onderwijs wordt uit het interview niet duidelijk.

Het lijkt mij dat zowel qua toepassing privé als qua toepassing in het onderwijs het gezond verstand moet overheersen. De boodschap van Spitzer is vooral dat overdaad schaadt. Dat is herkenbaar. Ik zie ook dat mijn kinderen minder lezen dan wij vroeger deden en dat ik ze regelmatig betrap op een gebrek aan concentratie. Ik heb de oudste twee dan ook het interview met Spitzer voorgelegd om te lezen. In de hoop dat ze beseffen dat er meer is dan hun smartphone en dat overdadig gebruik tot ongewenste bijwerkingen kan leiden.

Tegelijkertijd zie ik in het onderwijs heel veel voordelen die het gebruik van ICT met zich mee brengt. In het speciaal onderwijs zijn hele mooie voorbeelden te vinden van kinderen die ineens veel meer kunnen dan voorheen, ik zie leerkrachten die tijd overhouden (op beter gezegd minder tijd tekort komen) doordat zij geen rekenwerk meer na hoeven te kijken, ik zie de mogelijkheden voor differentiatie toenemen door gebruik van adaptieve software en ik zie leerlingen die nieuwe (onderzoeks)vaardigheden aanleren.

Dat laatste brengt mij op het punt wat belangrijk is in het huidige onderwijs. Spitzer wijst op het belang van kennisontwikkeling. Maar ik vind het ook belangrijk dat leerlingen de vaardigheden van de 21e eeuw krijgen bijgebracht. Het is daarbij niet “Of..Of” maar “en .. en”. Waarbij we er op moeten letten dat leerlingen inderdaad niet continue achter een beeldscherm zitten.

 

One thought on “Worden we dom en ziek van digitalisering?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *