Geen Deltaplan maar een Digiplan

Digitalisering schijnt ons te overkomen. Althans, die indruk geeft het mij steeds vaker. Her en der wordt wat geroepen over de gevaren van robotisering, de inbreuk op onze privacy en zo kan ik nog wel even doorgaan. Maar daar blijft het dan ook wel bij. De overheid roept wel wat over innovatie (waarbij IT ook een grote rol kan spelen) maar wat dat nou precies inhoudt weet ik nog steeds niet. Bovenal wordt de impact van digitalisering op onze maatschappij stelselmatig onderschat. Er wordt nog altijd gesproken over het onderscheid tussen de digitale en fysieke wereld. Maar dat onderscheid is er al lang niet meer. We leven in een hybride wereld.

IT-kennis bij politici zorgwekkend

Het politieke dieptepunt was recent wel de zogeheten ‘tapwet’ die het geheime diensten straks mogelijk maakt om nagenoeg onbeperkt data te kunnen verzamelen. Het is niet zozeer het besluit op zich (hoewel ik dit zelf een gruwel vind) maar vooral de manier waarop men tot besluitvorming kwam dat mij ernstig zorgen baart. Het gebrek aan kennis over IT bij de meeste politici is namelijk zorgwekkend. En dan druk ik mij nog voorzichtig uit. In een breder kader werd dit recent geschetst door het Rathenau Instituut in haar rapport ‘Opwaarderen – Borgen van publieke waarden in de digitale samenleving’. Het rapport is opgesteld op verzoek van de Eerste Kamer en “….toont hoe de verregaande digitalisering van de samenleving fundamentele ethische en maatschappelijke vragen oproept”. De conclusies van het rapport zijn niet mals maar, in ieder geval voor mij, niet onverwacht. Het algehele beeld is dat de Nederlandse samenleving nog lang niet klaar is voor de grote digitaliseringsgolf die over ons heen komt. Op het vlak van privacy, informatievoorziening en de rol van bijvoorbeeld kunstmatige intelligentie bij criminaliteitsbestrijding, de zorg of zelfs de rechtspraak zijn er tal van ethische en governance vraagstukken.

Digiplan

We lopen als samenleving simpelweg hijgend achter de feiten aan. Hoewel het Rathenau Instituut zich keurig aan de opdracht houdt (onderzoek de wenselijkheid van een commissie die kan adviseren over de ethische kant van de digitalisering van de samenleving) zien zij zelf ook wel dat alleen het instellen van een commissie ons niet gaat helpen. Maar de aanbevelingen die men doet zijn in mijn ogen toch wat te mager. Het versterken van de toezichthouders en een nationale dialoog over de betekenis van digitalisering voor de borging van publieke waarden organiseren zijn enkele van de genoemde aanbevelingen. Ongetwijfeld noodzakelijk maar er spreekt toch te weinig urgentie uit. En dit terwijl in de rest van het rapport de urgentie er vanaf spat. Ik raad u aan het rapport te lezen, al is het maar voor bewustwording. Want het zijn uw leerlingen die worden voorbereid op de digitale wereld. Bovenal moeten wij (als samenleving) ons realiseren dat we veel meer maatregelen moeten nemen om ons verder voor te bereiden op die hybride wereld. Wellicht dat het tijd wordt voor een deltaplan voor onze digitale samenleving: een digiplan.

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *